150 ปี พระราชชายาเจ้าดารารัศมี

เจ้าหญิงผู้สร้างสรรค์แห่งล้านนา

วันที่ 26 สิงหาคม 2566 เป็นโอกาสสำคัญในการรำลึกถึงพระราชชายาเจ้าดารารัศมี เจ้าหญิงผู้มีอิทธิพลและสร้างสรรค์อันล้วนลึกต่อศิลปะและวัฒนธรรมล้านนา

ในวันนี้ เราได้จัดทำการถ่ายภาพชุดหนึ่ง เพื่อรำลึกถึงพระราชนิยมด้านเสื้อผ้าและศิลปะตกแต่งของพระราชชายาฯ ผ่านการแต่งกายที่ได้รับแรงบันดาลใจจากเครื่องแต่งกายของพระราชชายาเจ้าดารารัศมี

คุณูปการด้านศิลปะและผ้าทอ

คุณูปการที่โดดเด่นที่สุดของพระราชชายาฯ คือการอนุรักษ์และสร้างสรรค์ด้านผ้าทอและเครื่องแต่งกาย ทรงแต่งอย่างจารีตพื้นเมืองล้านนา ไว้พระเกศายาวมุ่นมวยและนุ่งผ้าซิ่นล้านนา แต่พระราชนิยมยังคงสามารถผสมผสานกระแสแฟชั่นจากต่างชาติได้อย่างลงตัว สะท้อนพระวิสัยทัศน์ที่เท่าทันสังคมโลกร่วมสมัยในยุคนั้น

ความสามารถในการผสมผสานระหว่างประเพณีดั้งเดิมกับสิ่งใหม่ๆ จึงกลายเป็นแรงบันดาลใจให้แก่ผู้ติดตามและสตรีชั้นสูงในล้านนา ในการสร้างสรรค์เสื้อผ้าที่มีความสงามและมีบุคลิกเฉพาะตัว

การผสมผสานระหว่างดั้งเดิมและสมัยใหม่

พระราชชายาฯ ทรงผ้าซิ่น "ลุนตยาอะเชะ" แบบราชสำนักมัณฑะเลย์ แต่นำมาต่อกับเชิง "ผ้าตีนจก" ของล้านนา ด้วยการนำผ้าปักลายเครือเถาดอกไม้ตามขนบ "ราชสำนักสยาม" ผ้าซิ่นชนิดนี้ได้กลายเป็นผลสร้างสรรค์พิเศษที่สร้างความตื่นตาตื่นใจให้แก่ผู้พบเห็นในยุคนั้น

เทคนิคการปักแบบนี้แสดงให้เห็นถึงความเชี่ยวชาญและความเข้าใจลึกซึ้งในทั้งศิลปะของล้านนาและศิลปะของราชสำนักสยาม และยังสะท้อนถึงเครือข่ายทางการค้าและการติดต่อสารที่มีสำคัญระหว่างล้านนากับสยาม

มรดกที่สูญหาย ปริศนาที่ยังเหลือ

น่าเสียดายที่หลักฐานผ้าซิ่นผืนนี้ได้สูญหายไป แต่กลับกลายเป็นแรงบันดาลใจให้นักวิชาการและนักสร้างสรรค์ล้านนาในยุคหลังมากมาย เพราะนอกเหนือจากความสวยงามแล้ว เรื่องราวเบื้องหลังกลายเป็นปริศนาที่คนในยุคปัจจุบันต้องแกะรอยและศึกษาเพิ่มเติมกันต่อไป

การศึกษาวิจัยเกี่ยวกับผ้าซิ่นแบบนี้ไม่เพียงแต่ช่วยให้เราเข้าใจวัฒนธรรมในอดีตเท่านั้น แต่ยังเป็นการรักษาและสืบสานมรดกทางศิลปะที่จำเป็นสำหรับอนุรุ่น

แรงบันดาลใจสำหรับศิลปะร่วมสมัย

ผ้าซิ่นที่กล่าวถึงนี้ได้กลายเป็นแรงบันดาลใจให้แก่นักวิชาการ นักออกแบบ และนักสร้างสรรค์ชุดล้านนาในยุคหลัง ทำให้เกิดผลงานศิลปะมากมายที่พยายามนำแนวความคิดจากในอดีตมาปรับประยุกต์ใช้ในปัจจุบัน

เครดิต

ภาพถ่ายการแต่งกายที่ได้รับแรงบันดาลใจ

ปรับประยุกต์มาจากเครื่องแต่งกายพระราชนิยมแบบพระราชชายาเจ้าดารารัศมี

แบบโดย: เจ้าแสงตะวัน ณ เชียงใหม่

แต่งหน้าทำผม: พรบัญชา ใหม่กันทะ

บันทึกเพิ่มเติม

การศึกษาเรื่องพระราชชายาเจ้าดารารัศมีและมรดกของพระองค์นั้น ต้องใช้การเข้าถึงแหล่งข้อมูลที่หลากหลาย ตั้งแต่หลักฐานทางประวัติศาสตร์ รูปภาพหายาก เอกสารราชการ ไปจนถึงความรู้ที่ยังคงอยู่ในใจคนในท้องถิ่น บทความนี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการนำเสนอและรักษามรดกวัฒนธรรมอันล้ำค่านี้ให้คงอยู่สืบไป